دانلود مقاله تاریخچه استانداردهای كیفیت در فایل ورد (word)

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله تاریخچه استانداردهای كیفیت در فایل ورد (word) دارای 66 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله تاریخچه استانداردهای كیفیت در فایل ورد (word)  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي دانلود مقاله تاریخچه استانداردهای كیفیت در فایل ورد (word)،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن دانلود مقاله تاریخچه استانداردهای كیفیت در فایل ورد (word) :

تاریخچه استانداردهای كیفیت

مقدمه

استاندارد كیفیت را برای نخستین بار دولت انگلستان ، پس از جنگ جهانی اول به صورت مدون ، ایجاد كرد . پس از آن ( پیش از جنگ جهانی دوم ) وقتی كه شركتهای كوچك با یكدیگر ادغام و شركتها و موسسات بزرگتری را تشكیل دادند ، روش اداره موسسات تولیدی به كلی تغییر یافت . تغییر دیگری كه همزمان با جنگ جهانی دوم به وجود آمد ، استفاده كردن از بازرسان در مراحل گوناگون تولید محصولات بود . در چنین وضعیتی بازرسان موظف بودند محصولات تولید شده را بازرسی كنند و چنانچه مرغوبیت لازم را نداشته باشند ، آن را عودت دهند تا پس از انجام گرفتن اصلاحات لازم بار دیگر بازرسی شود . این چرخه تولید ، بازرسی و اصلاح ، سالها در كارخانه ها باقی ماند . در سالهای اخیر روشهای جدید دیگری كه به تولید صحیح و دقیق محصولات می انجامد ، به كار گرفته و جایگزین روشهای پیشین شده است . توسعه مراكز صنعتی و فن آورانه كه پس از جنگ جهانی دوم آغاز گردید نیز پیچیده تر شدن روشهای تولیدی و سخت تر شدن تضمین كیفیت را در پی داشت .

نخستین تلاش برای استانداردكردن سیستم كیفیت كه تاثیر رشد صنعت و پیچیدگی آن بیشتر بود در ایالات متحد آمریكا بوجود آمد . این فعالیتهای استاندارد كردن از وزارت دفاع آمریكا آغاز شد و به ایجاد استاندارد ارتشی 9858
در سال 1956 كه ویژه مشخصات و شرایط سیستم كیفیت و استاندارد ارتشی 45208 ( MIL-I-4208 ) كه مخصوص سیستم بازرسی است ، منجر شد . این دو سری استانداردها هنوز در وزارت دفاع و ارتش ایالات متحد آمریكا مورد استفاده قرار دارد .

این دو رشته استانداردها پایه و اساسی شد برای استانداردهایی كه توسط كشورهای عضو ناتو به وجود آمد . این استانداردها به استانداردهای ای . كیو . ای . پی به شماره های 1 ، 4 و 9 شهرت دارند . از این استانداردها ، استاندارد ای . كیو . ای . پی مربوط به مشخصات سیستم بازرسی است . از این دو ، نخستین آن به فعالیتهای تولیدی و بازرسی و دومی به بازرسی های پیش از حمل مربوط است . با آنكه كشور انگلستان در سازمان ناتو عضویت دارد این كشور استانداردهای ای . كیو . ای . پی را نپذیرفت و رشته ای استاندارد مشابه استانداردهای ای .كیو . ای . پی به وجود آورد . این استانداردها به استانداردهای
(( دفاع )) معروف شدند . تنها تفاوت این استانداردها شرایط طرح دو سیستم كیفیت است .

در سطح صنایع همچنین نیاز به وجود رشته ای استانداردهای قابل اجرا احساس می شد . نخستین تلاش در جهت برآوردن این نیاز به ایجاد استانداردهایی در كشور انگلستان انجامید با نام استاندارهای بی . اس . 4891 و بی . اس . 5179 . این استانداردها بیشتر نقش نظامنانه را داشتند تا قرارداد . تا اینكه در سال 1979 استانداردهای بی . اس . 575 شكل گرفتند كه آخرین نسخه آن در سال 1987 انتشار یافت . همان گونه كه پیشتر هم اشاره شد ، این استانداردها بر اساس استانداردهای ای . كیو . ای . پی تدوین شده اند . نخستین نسخه استاندارهای بی . اس . 575 نه تنها به عنوان قرارداد میان خریداران و فروشندگان مورد استفاده قرار گرفت ، بلكه سازمانهایی وجود داشتند كه شركتهای دارای شرایط كافی را گواهی می كردند ، كاری كه شركتهای گواهی كننده ایزو و كیو . اس 9000 امروزی انجام می دهند .

وضعیتی كه در مورد كشور انگلستان مطرح شد كم و بیش در سطح بین المللی وجود داشت . در نتیجه موسسه بین المللی استاندارد به سرپرستی كشور كانادا كمیته ای تشكیل داد و به ایجاد رشته ای استاندارد بین المللی اقدام كرد . با توجه به یگانه بودن این استانداردها ، از واژه ایزو ( ISO ) به معنای استانداردهای یگانه یا مشابه استفاده می شود . این استانداردها كه با كمك و پیشنهاد چندین كشور به وجود آمد ، سرانجام درسال 1987 به ایجاد رشته ای استانداردها انجامید كه امروزه با عنوان استانداردهای بین المللی ایزو 9000 شناخته می شوند . گفتنی است كه واژه ایزو مخفف موسسه بین المللی استاندارد نیست . نمودار ارائه شده در زیر رشد این استانداردها را نشان می دهد .

تاریخچه استاندارد QS-9000
كیفیت خودروها ، همیشه موضوع مهمی در ایالات متحده بوده است . در اوایل سالهای دهه 1980 میلادی ، انقلاب كیفیت به صنایع خودروسازی رسید و سابقه گسترده ای در این زمینه از طریق اجرای برنامه ها و روشهای متعدد برای بهبود كیفیت محصولات ، جلب رضایت مشتریان و برقراری روابط سازنده با تامین كنندگان مدنظر قرار گرفت . این حركت گسترده ، موجب تدوین استانداردها ، خط مشی ها و روشهایی برای اجرای اهداف فوق گردید . هدف اصلی این حركت ساختار و سیستم اجرایی بود ، نه كیفیت محصول . از اینرو ، چنین استانداردها و خط مشی هایی در پی هماهنگ كردن و همسو كردن تامین كنندگان با شركتهای اصلی خوروسازی بودند . البته در این زمینه تقریبا كارهایی انجام شده بود . تا اینكه شركت ؟ ‌‌‌‌

شركت فورد و شركت جنرال موتورز ( معروف به سه شركت بزرگ خودروسازی ) مذاكرات مشتركی را برای یكسان سازی نیازمندی سیستم های كیفیت آغاز نمودند . نتایج این مذاكرات و مشاورت ها ، موجب تشكیل یك گروه كاری مركب از سه شركت فوق گردید . در سال 1995 ، این گروه كاری ، كار تدوین و انتشار تفاسیر مجاز از نیازمندیهای استاندارد QS-9000را آغاز نمودند . در این میان گروه كاری صنایع خودروسازی مسئولیت توضیح و رفع ابهامات از كلیه مستنداتی كه گروه فوق الذكر تدوین و منتشر می نمایند را عهده دار شد . از سوی دیگر گروه كاری صنایع خوردوسازی مسئولیت هماهنگی كلیه آموزشهای مرتبط با QS-9000 را كه در آمریكای شمالی ارایه می شود عهده دار است . البته باید به این موضوع توجه داشت كه گروه كاری متشكل از سه شركت بزرگ خودروسازی ، نقش مهمی در این زمینه داشته است .

هدف از تدوین استاندارد QS-9000 ، ایجاد و تدوین نیازمندیهای خاص صنایع خودروسازی در زمینه سیستم كیفیت است ، كه می تواند كلیه مفاهیم اصلی مرتبط با كیفیت را در فعالیتهای تامین كنندگان صنایع خودروسازی فراهم آورد . با اینحال ، اشكالات و تفاسیر مختلف و برداشتهای گوناگون از نیازمندیهای QS-9000 ، موجب شد كه گروه بین المللی صنایع خودروسازی شكل گرفته و بطور رسمی مسایل مربوط به تامین كنندگان صنایع خودرو ، شركتهای صادركننده گواهینامه و سایر مراجع ذینفع را مورد بررسی و تفسیر قرار داده و به سوالات و موضوعات مورد علاقه آنها پاسخ
می دهد .

گروه بین المللی صنایع خودروسازی ، بطور دوره ای و مرتب سوالات و موضوعات مطروحه در زمینه استانداردهای QS-9000 را تشریح و جزوات مربوط به آنها را تدوین و منتشر می نماید .
نتیجه تهیه و تدوین استاندارد QS-9000 ، تدوین یك سیستم كیفیت خاص صنایع خودروسازی است كه برمبنای استاندارد ISO 9001 تدوین و طراحی شده است . این استاندارد بعنوان یك سند اجرایی ، قابلیت تامین نیازمندی استانداردهای بین المللی را دارد . این استاندارد با تامین نیازمندی سه شركت بزرگ خودروسازی ، شاید فراتر از نیازمندی استانداردهای ISO 9000 یعنی جایی كه كیفیت محصول مدنظر است عمل كرده است .
در آگوست 1994 ، نیازمندی های نهایی شده استاندارد QS-9000 نه تنها برای شركتهای خودروسازی ، بلكه برای تامین كنندگان آنها نیز منتشر گردید .
در جدول شماره ( 1-1 ) ، مقایسه ای از نیازمندیهای استاندارد ISO 9001 و QS-9000 آمده است .

بخشهای سه گانه QS-9000
استاندارد QS-9000 به عنوان یك سیستم (‌ یعنی سیستم كیفیت ) از سه بخش ( جزء ) زیر تشكیل یافته است .
الف ) نیازمندیهای تدوین شده بر مبنای ISO 9000
ب )‌ نیازمندیهای خاص بخش خودروسازی
ج ) نیازمندیهای خاص هر مشتری
ذیلا هر یك از سه بخش فوق تشریح می گردد :‌

بخش اول : نیازمندیهای تدوین شده بر مبنای ISO 9000
این بخش ، بر اساس نیازمندیها و شرایط خاص صنایع خودروسازی و بر مبنای نیازمندیهای بیستگانه استاندارد ISO 9001 تدوین شده است . بطوریكه عناصر بیستگانه استاندارد ISO 9001 از دیدگاه صنایع خودروسازی بررسی و مجددا بازنویسی شده است . این كار بعضا موجب تغییر ، اصلاح ، تعدیل و یا افزایش نیازمندیهای عناصر بیستگانه در استاندارد ISO 9001 شده است . این همه ، افزایش 14 زیر بخش و اضافه شدن 59 نیازمندی اصلی به متن اصلی استاندارد ISO 9001 را در پی داشته كه بیشتر آنها نیز با كلمه باید (‌ shall ) و با هدف افزایش كیفیت محصول ، قابلیت استمرار فرآیند ، كنترل هزینه ها ، بهبود مستمر و استفاده بهینه از منابع و حصول اطمینان از توان كمی و كیفی سازندگان / تامین كنندگان صنایع خودروسازی معرفی شده اند .

در این میان ، برای برخی از مفاهیم ، اصطلاحات ، روشها و سیستمهای معرفی شده در این بخش ( كه بخش اصلی استاندارد QS-9000 را تشكیل می دهد ) جزوات تكمیلی تهیه شده كه لازم است هنگام مطالعه و تحقیق پیرامون این استاندارد به آنها نیز مراجعه شود .
در نتیجه ، كار باارزشی كه در QS-9000 انجام شده ، تدوین راهنماهایی (‌ Hanual ) برای هر یك از نگرش های معرفی شده در بخش اول است . این راهنماها ، به اضافه متن نیازمندیهای QS-9000 ، بالغ بر 56 جلد هستند كه هنگام طراحی سیستم ، حتما باید به آنها مراجعه شود .

بخش دوم : نیازمندیهای بخش خودروسازی
این بخش از نیازمندیها ، فراتر از نیازمندیهای ISO 9000 ، نیازمندی های اضافی تر سیستم های تضمین كیفیت خاص صنایع خودروسازی را شامل می گردد . در حقیقت ، نیازمندیهای این بخش ، مجموعه ای از نیازمندیهای عمومی صنایع خودروسازی است كه تحت سه عنوان كلی زیر سازماندهی شده است :

– فرآیند قطعات تولیدی
در این قسمت ، فرآیندهایی كه طی آنها محصولات آماده تحویل به صنایع خودروسازی ، مورد تایید قرار می گیرند ، مدنظر هستند برای این نوع تاییدیه ها ، در متن استاندارد ، نظام نامه ای به همیین نام تهیه شده است كه عرشه كنندگان بایست تمامی نیازمندیهای مندرج در این نظام نامه را رعایت كرده و تایید قطعات تولیدی را بر مبنای شماره قطعه ، سطح تغییرات مهندسی ، محل ساخت ، پیمانكاران فرعی تامین كننده اولیه و شرایط و مشخصات فرآیند تولید انجام بدهند .

– بهبود مستمر
این قسمت ، انتظارات و تكنیكهای بهبود مستمر برنامه های مرتبط با كیفیت و بهره وری عرضه كنندگان را شامل می گردد . ازاینرو ، این نگرش باید در كلیه بخشهای سازمانی عرضه كننده مورد استفاده قرار گیرد . بطوریكه استمرار و تداوم در بهبود ، بایستی بطور پیوسته تكرار و انجام شود .

– توانمندی های ساخت
این قسمت ، حداقل انتظارات از امكانات تولید ، فرآیندها و تجهیزات را شامل می گردد ،‌ كه این خود ، نحوه طرح ریزی كارخانه ، جابجایی ها و حركتها ، تعیین كارایی عملیات و فرآیندهای موجود ، اتوماسیون متناسب ، عوامل ارگونی و انسانی ، بالانس خطوط تولید ، كنترل موجودی انبار و انبارك ها و ارزش افزوده را شامل می گردد .

بخش سوم : نیازمندی های خاص هر مشتری
این بخش ، مجموعه ای از نیازمندیهای خاص مرتبط با هر یك از سازندگان خودرو است كه توسط شركتهای ؟ ، فورد ، جنرال موتورز و سازندگان خودروهای سنگین باری تدوین و اعلام شده است . شركتهای ایرانی ، برای این بخش ، باید با مشتریان خود ( مثل ایران خودرو و سایپا ) تماس گرفته و از نیازمندیهای خاص هر یك از آنها اطلاع حاصل نمایند .

اعم مستندات مربوط به استاندارد QS-9000 :
یكی از موارد مهم در تدوین استاندارد QS-9000 ، تدوین مجموعه ای از نظام نامه ها و راهنماهای فنی و كامل بوده كه همراه با نظام نامه اصلی ( یعنی نیازمندیهای سیستم كیفیت QS-9000 ) مجموعه ای ؟ جلدی از نظام نامه های این استاندارد ( به اضافه راهنمای ممیزی ) را تشكیل می دهد . به بیان دیگر ،‌ این استاندارد مجموعه ای است كه 7 جلد دارد و شركتها در طراحی و اجرای سیستم های خود براساس این استاندارد ، می بایست به راهنماهای ارائه شده در این 7 جلد مراجعه كنند . این هفت جلد راهنما عبارتست از :

مجموعه نظام نامه های استاندارد QS-9000
1.Quality System Requirements(QSR)
یا نیازمندیهای سیستم كیفیت
2Advanced Product Quality Planning And Control Plan (APQP)
طرح كنترل و طرح ریزی پیشرفته كیفیت محصول
3Failure Mode And Effects Analysis(FMEA)
تجزیه و تحلیل نوع وتاثیرات خطا

4Production Part Approval Process(PPAP)
فرآیند تایید قطعات تولیدی
5Measurement Process Analysis(MPA)
تجزیه و تحلیل فرآیند اندازه گیری
6Statistical Process Control(SPC)
فرآیند كنترل آماری
7Quality Sysrem Assessment(QSA)

ارزیابی سیستم كیفیت
تصویر شماره ( 1-1 ) ساختار نیازمندیهای سیستم كیفیت QS-9000 را نشان می دهد .
ISO 9001 همان استاندارد سازمان بین المللی استاندارد است كه متناسب با نیاز صنایع خودروسازی دچار تغییر شده است .
– نیازمندیهای بخش خودروسازی ، بخش دوم استاندارد QS-9000 را تشكیل می دهد .
– نیازمندیهای خاص هر مشتری ، بخش سوم استاندارد QS-9000 را تشكیل می دهد .

– نیازمندیهای سازمانی ، نیازها ، انتظارات و اهداف مورد نظر از سیستم كیفیت شركت است كه مستندات آن تشریح شده است .
دامنه شمول استاندارد QS-9000
در وهله اول ، عرضه كنندگان / تامین كنندگان سطح اول صنایع خودروسازی می بایست اقدام به اجرای استاندارد QS-9000 بنمایند . در این رابطه ، تامین كنندگان سطح اول شركتهای كراسیلر و جنرال موتورز می بایست تا سال 1997 اقدام به اجرای این استاندارد می كردند . در این میان شركت فورد تاریخ معینی را برای دریافت گواهینامه QS-9000 مشخص نكرده است .

استاندارد Qs-9000 ، با استفاده از الزامات ISO 9000 و نیز با پوشش الزامات خاص صنایق خودروسازی ، تا حد بسیار زیادی به عملكرد محصول و نیز تكنیكهایی كه رضایت مشتری را تامین می كنند توجه كرده است . از سوی دیگر این استاندارد تاكید زیادی بر بهبود مستمر و ارتباط آن با بهره وری دارد .
مزایا و منافع حاصل از اجرای استاندارد QS-9000 :
شاید بتوان مزایای زیر را به استاندارد QS-9000 نسبت داد :
1-6-1 : مزایای عمومی :

– برقراری ارتباط مفید و مستمر كاری بین مشتری و تامین كنندگان
– تعیین و مشخص نمودن قابلیت استمرار فرآیند تولید تامین كنندگان / عرضه كنندگان
– برقراری و تكمیل چرخه تامین كننده – مشتری – استفاده كننده
– ارتفاع سطح توان كمی و كیفی تامین كنندگان / سازندگان
– افزایش میزان انعطاف پذیری تامین كنندگان
– ایجاد و توسعه شبكه ای از تامین كنندگان خاص و واجد شرایط
– كاهش هزینه بازرسی / ممیزی ها

– ارایه كمكهای فنی و تخصصی به تامین كنندگان
– رفع نواقص مربوط به استانداردهای ISO 9000 در بخش صنایع خودروسازی
– تامین نیازمندیهای مشترك مشتری
– رسمیت بخشیدن به سیستم های تضمین كیفیت شركتها
1-6-2 : مزایای اختصاصی :

– QS-9000 برای صنایع خودروسازی ، به محض دریافت گواهینامه ISO-9001 یا ISO-9002 است .
– با تامین نیازمندیهای QS-9000 ، عرضه كننده / تامین كننده می تواند سیستمی مشابه با سیستم تضمین كیفیت خود را در سایر شركتها ترویج دهد .
– طراحی سیستم تضمین كیفیت در سطح شركت ، پایه و اساسی برای تامین سایر نیازمندیها مانند ارتباطات و نیازمندیهای ایمنی و بهداشتی فراهم می كند .
– QS-2000 و ISO 9000 هر دو ، استانداردهایی هستند كه به عنوان نقطه شروع برای اجرای سایر سیستمهای مدیریت و تضمین كیفیت مثل مدیریت كیفیت جامع مورد استفاده قرار می گیرند .
1-7) مروری گذرا بر تاریخچه استاندارد QS-9000 و بازنگری های اعمال شده بر روی آنها با انتشار استانداردهای ISO 9000 در سطح جهان ، صنایع خودروسازی ایالات متحده آمریكا ، اقدام به طراحی سیستم كیفیت خاص خود بر مبنای ساختار استاندردهای ISO 9000 نمودند . این سیستم كه هم توان تامین نیازمندیهای استانداردهای بین المللی ISO 9000 را دارد و هم می تواند نیازمندیهای خاص محصولات شركتها را برآورده ساخته و هماهنگی بین این دو را بوجود آورد ، تحت عنوان استاندارد QS-9000 شهرت یافته است .

QS-9000 اساسا برای استاندارد نمودن ساختار سیستم های كیفیت و روشهای ممیزی در صنایع خودروسازی توسعه یافته است
این استاندارد در اول سپتامبر 1994 رسمیت یافته و ؟ اساسی آن بهبود مستمر است . QS-9000 برای اولین بار در فوریه 1995 مورد بازنگری قرار گرفت . QS-9000 موجب افزایش كیفیت شده و نیازمندیهای زاید را حذف كرده است كه خود ،
از این طریق به كاهش هزینه ها كمك كرده است . در این استاندارد به فعالیتهای پیشگیرانه برای كاهش اشكالات و نواقص در فرآیند عرضه توجه كافی مبذول شده است .

در اینجا باید تاكید كرد كه كیفیت خودروهای تولیدی ، همیشه در ایالات متحده از اهمیت زیادی برخوردار بوده است . با اینحال درجه و میزان تعهد سازندگان خودرو به كیفیت موضوعی است كه همیشه مورد بحث بوده است . در اوایل سال های دهه 1980 ، انقلاب كیفیت در صنایع خودروسازی آغاز و سابقه ای در این زمینه با هدف بهتر شدن ، از طریق تدوین و اجرای برنامه ها و روشهای مناسب برای بهبود محصولات ، رضایت مشتریان و همكاری با تامین كنندگان / سازندگان آغاز شد .

هدف از تدوین استاندارد Qs-9000 ، تدوین آن دسته از نیازمندیها برای صنایع خودروسازی است كه كلیه مفاهیم بنیادین كیفیت ، متكی بر تامین كنندگان / سازندگان را شامل گردد . با اینحال ، وجود اجبار از سوی تامین كنندگان / سازندگان ، شركتهای صادركننده گواهینامه و میزان Qs-9000 در اجرای این استاندارد ،‌موضوع تفسیر نیازمندیهای QS-9000 و چگونگی كاررد ISO 9000 ؟ Qs-9000 را به موضوعی جدی تبدیل كرده است . در نتیجه گروه بین المللی صنایع خودروسازی ، جزواتی را بصورت رسمی در زمینه تشریح ، تفسیر ، و پاسخگویی به سوالات ، ابهامات و مطالب موردنظر تامین كنندگان / سازندگان ،‌شركتهای ممیزی كیفیت و سایر مراجع ذینفع منتشر نموده است .

این تفاسیر ، مورد تایید و پذیرش گروه كاری فوق الذكر ، مراجع اعتباردهی گواهنیامه های ISO-9000 شركتهای صادركننده گواهینامه QS-9000 و نمایندگان اصناف و اتحادیه های تامین كنندگان / سازندگان قطعات خودرو است .
گروه بین المللی صنایع خودروسازی ، بطور دوره ای این تفاسیر را منتشر و توزیع می كند كه می توان آن را از انجمن كنترل كیفیت آمریكا ( ASQC ) خریداری كرد .
با تدوین استاندارد QS-9000 ، در حال حاضر سیستم كیفیت خاص صنایع خودروسازی براساس ساختار استانداردهای ISO 9000تدوین و عرضه شده است . این استاندارد كاربردی است و در ضمن می تواند نیازمندیهای استانداردهای بین المللی را نیز تامین نماید . QS-9000 ، نیازمندیهای خاص شركتهای خودروسازی را تامین كرده و شاید از همه مهمتر وقتی موضوع كیفیت محصول مطرح باشد ،‌ از نیازمندیهای ISO 9000 نیز فراتر می رود .

در آگوست 1994 ، نیازمندیهای QS-9000 نه تنها برای صنایع خودروسازی ، بلكه برای سازندگان / تامین كنندگان انها منتشر و توزیع شد . نتیجه این اقدام تا حدودی ؟ بود . بطوریكه از یك سو ، برخی Qs-9000 را فقط برنامه ای برای یكسان سازی سیستم های كیفیت یافتند و عده ای دیگر از تامین كنندگان / سازندگان اظهار می كردند كه بین نیازمندیهای این استاندارد تضاد و اختلاف وجود دارد . برای برطرف كردن اشكال اول ، و روشن شدن هدف تدوین این استاندارد ، گروه كاری مسئول تدوین این استاندارد ، با بازنگری آن در فوریه 1995 ، تلاش كرد تا اثربخشی این استاندارد را بهبود بخشد .
در این رابطه نسخه 1994 ، تا ژانویه 1996 كه مهلت تعیین شده برای ابطال آن بود ،‌مورد استفاده قرار گرفت و از آن به بعد نسخه اصلاح شده طی سال 1995 جایگزین گردیده است.

اشكال دوم نیز از طریق سعی در واضح تر شده نیازمندیهای Qs-9000 برطرف گردید . نسخه دوم ( یعنی 1995 )
QS-9000 حدود 50 تغییر را بصورت زیر شامل می گردد :
– چهار تغییر در به روزسازی متن استاندارد
– چهار تغییر در اعمال اصلاحات لازم بر روی متن استاندارد
– یازده تغییر در افزایش نیازمندیهای استاندارد
– چهار تغییر در تشریح بیشتر نیازمندیها
– سه تغییر در حذف نیازمندیها
– یك تغییر در اصلاح نیازمندیها
– سیزده تغییر در بازنگری و تغییر نیازمندیها

هدف اصلی بازنگری سال 1995 این استاندارد‌ ، تشریح هر چه بیشتر نیازمندیهای استاندارد و اعمال سریع تغییرات بر روی آن بود . با این حال ، آن دسته از تامین كنندگانی كه براساس نسخه 1994 این استاندارد ممیزی شده و گواهینامه دریافت كرده بودند تا ژانویه 1996 فرصت داشتند كه خود را با نیازمندیهای نسخه جدید تطبیق بدهند .

FMEA
مقدمه : در عنصر دوم استاندارد QS-9000 یعنی سیستم كیفیت ، در قسمت طرح ریزی كیفیت صریحا گفته شده است :
(( یكی از فعالیتهای سیستم طرح ریزی كیفیت ، آماده سازی و بازنگری FMEA است . FMEA باید تمامی ویژگیهای طراحی و تولید محصول را در نظر بگیرد . فعالیتها باید در جهت توسعخ فرآیند و در راستای پیشگیری از عیوب باشد ، نه فقط مشخص كردن
عیوب )) .

از سوی دیگر FMEA به عنوان یكی از نیازمندیهای اختصاصی شركت فورد دیده شده است و صریحا گفته شده است :
(( تاثیری كه توسط مهندسین كیفیت و طراحی فورد به امضا رسیده باشد ، الزامی است . تجدید نظر در این مدارك نیاز به تاییدیه ایشان دارد . زمانیكه عرضه كننده مسئولیت طراحی را به عهده داشته باشد ، باید FMEA طراحی را آماده ساخته تا مطابق آنچه ذكر شده است مورد بازنگری قرار گرفته و تایید شود )) .
با توجه به مقدمه فوق و گسترش روزافزون استانداردهای مدیریتی در شركتها و روزافزون استانداردهای مدیریتی در شركتها و سازمانها ،‌ می توان دریافت كه پس از استانداردهای سری ISO 9000 ، استانداردهای QS-9000 به تدریج توسعه و اشاعه خواهند یافت . FMEA به عنوان یك ؟ در این استاندارد و در حكم یك روش پیشگیری از عیوب در آینده بیشتر شناخته می شود و به صورت یك ابزار تضمین كیفیت به كار گرفته خواهند شد .

معنی و مفهوم FMEA :
FMEA تكنیكی است تحلیلی كه بوسیله آن خطاها و مشكلات بالقوه و علل آنها شناسایی و كنترل می شوند . FMEA كه به عنوان عملی پیشگیری كننده مطرح است ، از چهار حرف اول كلمات بكار برده شده در عبارت لاتین
Failure Mode And Effects Analysis تشكیل شده است . برای روشن شدن مفهوم این عبارت ترجمه و معنی كلمات آن ذكر می شود .
Failure : ریشه این لغت كلمه Fail است و معانی بكاربرده شده برای آن براساس واژه نامه آكسفورد عبارتند از :

(( ناموفق بودن درانجام كاری )) ، به طور كلی منظور از Failure عبارت است از : (( عدم تحقق آنچه از قبل خواسته شده است )) .
Mode : از این كلمه به معنای روشی كه چیزی یا كاری طبق آن انجام می شود ، استفاده می گردد . دیگر معانی آن عبارتند از :
رسم ، سبك ، اسلوب ، طرز ، طریقه ، مد ، وجه و نوع .
Effect : تغییر ایجاد شده به علت انجام یك عمل ، نتیجه ، پیامد ، اثر ، كارموثر و اجرا كردن از دیگر معانی این كلمه هستند .
Analysis : عبارت است از شكستن چیزی به اجزای متشكله برای شناسایی یا مطالعه ساختار آن كه به طور عام ، عبارت تجزیه و تحلیل به عنوان معنی آن به كار گرفته می شود .

با توجه به آنچه ذكر شد ،‌ ترجمه تحت الفظی FMEA عبارت است از (( تجزیه و تحلیل انواع نقص و اثرات آن )) . با توجه به اینكه واژه خطا برای بیان (( عدم تحقق آنچه از قبل خواسته شده )) مناسب است و از سوی دیگر در روش FMEA مفهوم امكان یا پتانسیل خطا نهفته است . می توان ترجمه مناسب FMEA مفهوم امكان یا پتانسیل خطا نهفته است . می توان ترجمه مناسب FMEA را (( تجزیه و تحلیل امكان بروز خطا و اثرات آن )) بیان كرد .

تاریخچه FMEA
می توان ادعا كرد كه كلیه مهندسین در تجزیه و تحلیل ، طراحی و فرآیندهای ساخت و تولید خود ، همواره به طور ناخودآگاهانه ای به نوعی FMEA را به كار می برند . ولی معمولا در روش اجرای آن ، مسائل به طور همه جانبه در نظر گرفته نمی شود . و از تشكل و سازماندهی لازم نیز برخوردار نیست و لذا تعهدی برای كسی ایجاد نمی كند . اولین كاربرد رسمی این تجزیه و تحلیل تحت عنوان FMEA در صنایع هوا فضای ایالات متحده در اواسط دهه 60 مشاهده شده است . این روش مشخصا برای سفینه آپولوی 11 در ناسای آمریكا استفاده شد . در آن زمان FMEA به عنوان یك نو آوری و ابتكار برای پیشگیری از اشتباهات و خطاهای جبران ناپذیر مطرح گردید كه وقوع هر یك از آنها باعث خسارات هنگفت و اتلاف سرمایه فوق العاده زیاد می شد .

در دهه 70 روش FMEA برای موسسات اتمی و در سال 1977 برای صنایع خودروسازی به كار گرفته شد . بررسیهای به عمل آمده در صنایع خودروسازی نشان می دهد با استفاده از روش FMEA می توان از وقوع بسیاری از خطاها و اشتباهات در طراحی و تولید محصول جلوگیری به عمل آورد .
(( هدف FMEA ))
یكی از تجهیزات و مسئولیتهای كلیه شركتها و سازمانها ، بهبود مستمر كیفیت محصولات و خدمات مربوطه می باشد . برای نیل به این تعهدات نیز هر سازمانی باید از روشهای نظام یافته ای استفاده نماید كه اولا خطاها ، نواقص و خرابیهایی كه در محصول به صورت نهفته و آشكار وجود دارد شناسایی كند و ثانیا با اتخاذ تدابیر صحیح ، درصدد حذف آنها برآید . این مهم در قالب روش نظام یافته FMEA تحقق می یابد .
به طور كلی می توان FMEA را مجموعه ای از فعالیتهای نظام یافته ای تلقی كرد كه اهداف زیر را دنبال می كند .
1- شناسایی خطاها ، نواقص و خرابیهایی كه در طراحی محصول یا فرآیند تولید به صورت بالقوه و بالفعل وجود دارند .
2- برآورد اثرات و ارزیابی نتایج حاصل از وقوع هر یك از عوامل فوق

3- شناسایی و انجام اقداماتی كه توسط آن بتوان احتمال وقوع خطاهای فوق را كاهش داد و در نهایت به صفر رسانید .
4- شناسایی و انجام اقداماتی كه توسط آن بتوان میزان شدت و وخامت نتایج حاصله از خطاها را تا حد ممكن كاهش داد .
5- شناسایی و انجام اقداماتی كه توسط آن بتوان قابلیت كشف خطا و به عبارت دیگر احتمال آشكار كردن خطا را قبل از رسیدن محصول به مشتری افزایش داد .
6- مستند سازی امور طراحی و فرآیند تولید محصول .

(( ویژگی FMEA ))
یكی از مهمترین ویژگیهای FMEA مساله شاخص بودن این روش است . این خصوصیت به معنای انجام عملی پیشگیرانه قبل از
وقوع حادثه ناگوار معمولا مبالغ هنگفتی صرف برطرف نمودن اشكالات و خرابیهای به وجود آمده می شود و چنانچه به هر علت خطایی در مرحله طراحی حادث شده باشد ، میزان خسارت وارده به حداكثر خواهد رسید .

برای حصول بیشترین بازده باید قبل از اینكه عامل خطای فرآیند وارد محصول شود ، FMEA اجرا شود . به ازای زمان و هزینه ای كه صرف اجرای كامل و دقیق FMEA می شود ، این امكان به وجود می آید كه بتوان هرگونه تغییر و اصلاح در طراحی محصول یا فرآیند را به سادگی و با صرف حداقل هزینه اعمال كرد . در واقع FMEA مسائل و مشكلات ناشی از اعمال این تغییرات را به حداقل می رساند . FMEA باعث كاهش دوباره كاریها و اقدامات اصلاحی می شود كه معمولا هر یك مسائل دیگری به دنبال دارد .

به طور كلی می توان گفت كاربرد FMEA در موارد زیر است :
1- وقتی كه سیستم ، طرح محصول ، فرآیند تولید محصول و یا ارائه خدمات جدید مطرح باشد .
2- وقتی كه سیستم ، طرح محصول ، فرآیند تولید محصول و یا ارائه خدمات در حال تغییر باشد .
3- وقتی كه در اجرای سیستم ، طرح محصول ، فرآیند تولید محصول و یا ارائه خدمات مورد مصرف جدیدی ایجاد گردیده باشد .
3- وقتی كه لازم باشد در سیستم ، طرح محصول ، فرایندهای تولید محصول و یا ارائه خدمات بهبود صورت گیرد .

آثار اجرای FMEA :
1- اشاعه تفكر و كار گروهی چند تخصصی
2- ردیابی ، شناسایی ، مستند سازی
3- اولویت بندی
4- افزایش سطح پیشگیری و قابلیت اعتماد
5- بهینه سازی
6- افزایش تولید
7- كاثش هزینه ها و افزایش سود
8- رضایت بیشتر

(( FMEA در طراحی ))
یكی از مراحل تولید محصول ، مرحله طراحی محصول است . بدیهی است كه طراحی محصول مقدم بر فرآیند ساخت و مونتاژ و تولید می باشد . به دلیل ماهیت متفاوت مسائل طراحی و فرآیند ، نوع FMEA در طراحی نیز با FMEA دو فرآیند متفاوت است . از این رو FMEA در فرایند به طور جداگانه بحث و بررسی خواهد شد .
FMEA در طراحی ، صرفا یك ابزار تجزیه و تحلیل برای كلیه مهندسین طراح و سایر افراد در طراحی محسوب می شود . نظر به اینكه در مرحله طراحی ممكن است خطاهای بالقوه و پنهانی وارد طراحی شود . از این روش به منظور اطمینان از منظور كردن كلیه خطاهای طراحی استفاده می شود . هر سیستم ممكن است از چند سیستم فرعی یا اصطلاحا زیر سیستم تشكیل شود . نهایتا زیر سیستم ها را می توان متشكل از واحدهای ساده تری در نظر گرفت كه نام جزء بر آنها اطلاق می شود . برای بررسی هر سیستمی باید كلیه زیرسیستم ها و اجزاء تشكیل دهنده آنها مورد بررسی و ارزیابی دقیق واقع
شود .

در نگرشی عمیق و موشكافانه می توان دریافت كه FMEA چكیده اندیشه ها و نتایج افكار مهندسین طراح ، هنگام طراحی سیستم ، زیرسیستم و اجزای مربوطه می باشد . روش نظام یافته FMEA ، تفكرات و اندیشه های مهندسین طراح را همسو نموده و به شیوه معمول آنها در فرآیند طراحی ، ساختار می دهد و علاوه بر آن روش آنها را مستند می سازد . FMEA در طراحی از طریق موارد زیر فرآیند طراحی را پشتیبانی نموده و خطرات ناشی از خطاهای بالقوه را كاهش می دهد .

– در ارزیابی شهودی احتیاجات طراحی و گزینه های مختلف آن مورد استفاده قرار می گیرد .
– در طراحی اولیه تجهیزات تولید و مونتاژ كمك می كند .
– هنگام طراحی ، عوامل خطاهای بالقوه و اثرات ناشی از آن در سیستم و عملكرد محصول با احتمال بیشتری در نظر گرفته می شود .
– اطلاعات جانبی كه توسط FMEA به دست می آیند برای آزمایشات مختلف محصول طراحی شده و بهبود طرح ، مفید و باارزش است .
– FMEA شكل انعطاف پذیری برای توصیه و اجرای اقدامات اصلاحی بوجود می آورد .

– FMEA مرجعی ایجاد می كند كه برای تجزیه و تحلیل مسائل طراحی ، تغییر و اصلاح طرح و نهایتا طراحی های پیشرفته تر در آینده مفید است .
در FMEA اصطلاح ((مشتری )) تنها به استفاده كننده نهایی اطلاق نمی شود ،‌ این واژه كلیه افراد درگیر در فرایند تولید ، مونتاژ و امور پشتیبانی را نیز دربرمی گیرد . چنانچه FMEA به طور كامل اجرا شود ، در مورد كلیه قطعات جدید ، قطعات جایگزین و قطعاتی كه كاربرد یا شرایط استفاده آن تغییر كرده است ، بایستی FMEA در طراحی مجددا انجام شود .

اجرای FMEA در طراحی :
مسئول طراحی ، مستنداتی را تهیه می كند كه برای برپایی FMEA قابل استفاده است . فرآیند به این ترتیب شروع می شود كه از آنچه انتظار می رود طرح برآورده سازد و از آنچه مورد انتظار طرح نیست فهرستی تهیه می شود .
در واقع با این كار هدف طراحی مشخص می شود . خواسته ها و احتیاجات مشتری كه می توان آنها را از منابعی نظیر ؟
فعالیتهای كیفیتی جمع آوری نمود ، با الزامات ساخت و تولید باید یكپارچه شوند . هرچه شناسایی و تعریف مشخصه های كیفیتی طرح دقیقتر باشد ، تشخیص خطای بالقوه برای انجام اقدامات اصلاحی ساده تر می گردد .

FMEA در طراحی باید با ترسیم شكل شماتیك سیستم ، زیرسیستم و اجزای تحت بررسی آغاز شود . در این شكل جریان اطلاعات ، انرژی ، نیرو ، سیالات و غیره را می توان نشان داد . هدف از ترسیم این شكل شناخت داده های سیستم ، فرآیند ، عملیات انجام شده و خروجیهای آن می باشد . در این شكل می توان اجزای سیستم را نشان داد و ارتباط بین آنها را تشریح نمود . در نتیجه یك ترتیب منطقی برای تجزیه و تحلیل سیستم مورد بررسی به وجود می آید .

فرم FMEA در طراحی :
برای تحلیل در امر مستندسازی FMEA می توان از فرمهای متنوعی استفاده نمود . بسته به نوع FMEA ، نوع محصولات و یا نیازهای سازمان ، طراحی فرمها متفاوت است .
می توان بنا به ضرورت ، قسمتهایی را به این فرم اضافه و یا از آن حذف نمود . با این وجود باید توجه داشت كه وجود بعضی از قسمتها در كلیه فرمها ضروری است . كلیه قسمتهای فرم با شماره هایی مشخص شده است كه به همان ترتیب توضیح داده می شود .

1) مشخصات عمومی فرم :
1) شماره FMEA كه برای ثبت شماره سریال و ردیابی فرمها به كار می رود .
2) نام ، شماره تلفن و محل كار مسئول تهیه FMEA در این قسمت نوشته می شود .
3) تاریخی كه اولین بار FMEA انجام می شود و تاریخ آخرین بازنگری ، در این قسمت وارد می شود .
4) با علامت سطح مورد بررسی مشخص می شود و نام سیستم ، زیرسیستم و جزء مورد بررسی در قسمت مربوطه وارد می گردد .
5) سال تولید ، مدل محصول و نام خط تولید مربوطه در این قسمت نوشته می شود .
6) نام دپارتمان و گروه اجرایی FMEA در این قسمت نوشته می شود .

7) تاریخ مقرر انجام FMEA در این قسمت وارد می شود كه نباید از تاریخ ارسال طراحی برای تولید محصول فراتر باشد .
8) نام افراد تشكیل دهنده گروه و بخشهای سازمانی مربوطه كه صلاحیت شناسایی و اجرای وظایف را دارند ، در این قسمت نوشته می شود .
2- مشخصات محتوای فرم :

1) نام و وظیفه و یا ماموریت عنصر :
در این ستون نام و كد عنصر مورد بررسی وارد می شود . در نوشتن نام باید از واژه فنی استفاده نمود . قبل از نهایی شدن نقشه ها برای تولید می توان از كد و ارقام آزمایشی استفاده كرد .
وظیفه یا ماموریت عنصر تحت بررسی باید حتی المقدور خلاصه نوشته شود . اطلاعاتی در مورد شرایط محیطی كاركرد عنصر مثل محدوده های كاری ، فشار و رطوبت لازم نیز در صورت نیاز نوشته می شود . چنانچه بیش از یك وظیفه داشته باشد كلیه وظایف جداگانه فهرست می شوند .
2) عامل خطا :

عامل خطا بالقوه یا پنهان را می توان حالتی درنظر گرفت كه در آن امكان دارد عنصر یا سیستم تحت مطالعه به نوعی نتواند اهداف را تامین كند . چنین عامل خطایی می تواند علت خطاهای دیگری در سطوح بالاتر ( زیرسیستم یا سیستم ) باشد و یا خود به خاطر عوامل خطای دیگری در سطوح پائین تر به وجود آمده باشد .

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود مقاله ارتقای سلامتی در جوامع مختلف در فایل ورد (word)

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله ارتقای سلامتی در جوامع مختلف در فایل ورد (word) دارای 57 صفحه می باشد و دارای تنظیمات در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله ارتقای سلامتی در جوامع مختلف در فایل ورد (word)  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : در صورت  مشاهده  بهم ريختگي احتمالي در متون زير ،دليل ان کپي کردن اين مطالب از داخل فایل ورد مي باشد و در فايل اصلي دانلود مقاله ارتقای سلامتی در جوامع مختلف در فایل ورد (word)،به هيچ وجه بهم ريختگي وجود ندارد


بخشی از متن دانلود مقاله ارتقای سلامتی در جوامع مختلف در فایل ورد (word) :

بنام خدا
Health Promotion

تهیه و تنظیم: بابك معینی
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی ابهر
Health Promotion ( ارتقاء سلامتی ) یك موضوع جدید بوده و هنوز بطور كامل آنطور كه باید پذیرفته نشده است . اگر چه افزایش دوره های آكادمیك نشان دهنده این است كه این موضوع بتدریج جای خود را باز می یابد و روز به روز توسعه بیشتری پیدا می كند .

با نگاهی به آمار و ارقام در می یابیم كه در اكثر كشورها . امروزه ، الگوی بیماری تغییر یافته است ، به گونه ای كه بیماریهای عفونی و مرگ و میر كودكان و مادران كاهش یافته است و در مقابل مرگهایی كه در كشورهای توسعه یافته روی می دهند به دلیل مشكلات مربوط به شیوه زندگی (Life style ) بوده كه می توان از بسیاری از این مرگها از طریق افزایش كیفیت زندگی quailty of life پیشگیری نمود

. اگر ما بتوانیم به افراد كمك نماییم كه ورزش منظم كرده . غذای مغذی بخورند ، نحوه مقابله با استرس را فرا بگیرند و شبكه های اجتماعی ( Social network ) را گسترش داده و شرایط اقتصادی را بهبود بخشیم ، ارزشهای زندگی را برای افراد آشكار سازیم ، می توانیم آنها در راه رسیدن به سلامتی یاری نماییم و بدین ترتیب توجه به سوی رفتار فردی جلب گردیده و رفتار فردی به عنوان علت اولیه بسیاری از بیماریهای جدید ( Modern disease ) در نظر گرفته شده و در حقیقت با تغییر مفاهیم بیماری ، سلامت ، Health promotion از پشت صحنه نیازهای سلامتی و بهداشت ، پا به عرصه حضور گذاشت .

تاریخچه
قبل از دوره رنسانس ، سلامتی و رفاه بطور ضمنی با مذهب در ارتباط بودند ، بیماری اغلب به عنوان پیامد اشتباهی در زندگی و یا تخلف از تابوهای اجتماعی
( Social taboos ) محسوب می شد ، به هر حال دوره های پزشكی اروپا
( Hippocratic Bc 600 Medicine تا AD200 و AD 1500 modern tradition تا زمان حال ) هر یك با گشودن قید بندهای خود از ریشه های مذهبی كه در ابتدا به عنوان منبع آنها پذیرفته شده بودند ، به قدرت دست یافتند .

health promotion در پیوند با Hippocratic medicine شكل گرفت ولی نه تحت همان نام در حقیقت عبارت H.P ( از این به بعد به جای عبارت Health promotion مخفف.H.P بكار می رود) از 1973 مطرح گردید (در معنایی كه اخیراً استفاده می شود). در همین راستا می توان از بیانیه Mare Lalonde ( 1974 ) وزیر بهداشت و رفاه كانادا نامه برد . كه چشم اندازی جدید به روی بهداشت و سلامتی كانادا باز نمود .

بیانیه فوق الذكر ، بیانیه ای مهم است ، چرا كه نه تنها عجیب و نادر می باشد كه وزیری نظرات خود را بدینگونه انتشار دهد بلكه وی در این بیانیه علتهای ضعف سلامتی را به گونه ای اساسی به منابع non – medical استناد داد و چهار علت زیر را مشخص نمود:
1 عدم كفایت در ارائه مراقبتهای بهداشتی اولیه واقعی
2 فاكتورهای رفتاری ( فرادی – گروهی )

3 ویژگیهای bio – physical
4. آلودگیهای محیطی
وی مفاهیمی شجاعانه را مطرح نمود كه اثر خودش را هم داشت ، بطوریكه دولت امریكا به تغییر سیاست رایج خود از درمان بیماری به پیشگیری رای داد . دیدگاه Lalonde دیدگاهی عملكردی ( functional ) از سلامتی بود ، كه در آن اجزاء رفتار انسانی ، محیط ، شیوه زندگی ( life style ) و سازمانهای مراقبت كننده بهداشتی

( سازمانهای خدمات بهداشتی ) مد نظر قرار گرفته بودند . یكی از جنبه های مهم سلامت در دیدگاه وی طرح شیوه زندگی ( life style ) به عنوان یكی از تعیین كننده‌های مهم سلامت بود .
Lalonde سلامت را موضوعی Subjective دانست و آن را به گونه ای holistic

( كلیت ) معرفی نمود كه تركیبی از مسئولیت افراد در محیط اطراف می باشد . این دیدگاه مشابه تعریف اخیر WHO است كه از علتها و دیدگاههای بیولوژیك سلامتی به عنوان اجتماعی ( Social ) و كلیت ( holistic ) آن حركت نموده است . ا ز طرف دیگر دیدگاه WHO , Lalonde را برانگیخت تا كنفرانس مشهور Alma Ata را برگزار نماید كه به بیانیه آلما آتا منجر گردید ( Health for all = HFA / 2000 سلامتی برای همه ( WHO / 1977 ) كه اساسی برای H.P. شد و بعد از آن نیز كنفرانس H.P.
( November 1986 ) در Ottawa با شركت 200 نماینده از 38 ملیت برگزار گردید . در این كنفرانس بحثها بر اساس نیازهای كشورهای صنعتی بود كه با در نظر گرفته مشابهات به دیگر نواحی تعمیم داده شده .

تا این زمان توافقی جدی در زمینه تعریف H.P. وجود نداشت اما منشور اوتاوا كه نتیجه كنفرانس اوتاوا بود تعریفی ازارائه داد كه مورد قبول همگان واقع گردید ( بر اساس اصول Primary Health care = PHC در كنفرانس آلماآتا ) . بنابراین می توان نتیجه گرفت كه منطق ارائه استراتژی برای سلامتی از فعالیهای WHO نشأت گرفته است ،

در حقیقت WHO حركتی اساسی از مدل پزشكی (Medical ) مراقبتهای بهداشتی به سمت مفهوم چند نظامنامه ای ( Multdisciplinary ) ارتقاء سلامتی ( H.P. ) آغاز كرده و بدین ترتیب H.P. كه از دوران رویایی ( embryonic ) خود در اواخر دهه 1960 ، به سرعت در ربع آخر قرن بیستم بالغ شد ، نمونه ای از انحراف از تأكید فردی بر مشكلات پزشكی به دیدگاه ساختاری وسیع تر بود كه شامل مد نظر قرار دادن معیارهای محیطی اقتصادی ، فرهنگی ، اجتماعی و قانونی برای ارتقاء سلامتی می باشد . درحقیقت H.P. سلامتی را به عنوان رویدادی درون یك سیستم پیچیده از متغیرها آمیخته با فاكتورهای روانشناختی و biomedical فردی را درون یك مفهوم محیطی و Socio – ecological درنظر گرفت.

تعریف Health promotion
كمتر از نصف قرن پیش ، H.P. چیزی بیشتر از آموزش بهداشت ( Health education ) معنی نمی داد ، ولی این مفهوم رشد و بالغ گردید و به حرفه ای جدید تبدیل شده آنچه ما امروزه به عنوان H.P. می شناسیم ، شامل فعالیتهایی از قبیل سیاستهای بهداشتی كه هدفشان بهبود سلامتی است ، مداخلات كلینیكی با هدف جلوگیری از بیماری آموزش با هدف قادر سازی مردم برای كنترل سلامتی خود در تعدادی از ملاحظات با هدف تقویت جوامع و افزایش اهمیت اجتماع است . تمام این فعالیتها به شكلی بسیار مناسب در تعریف منشور Ottawa ارائه گردیده است .

منشور اوتارا ( Ottawa charter / WHO / 1986 ) بطور وسیع به عنوان چهارچوبی برای H.P. جدید و تعریف اساسی آن پذیرفته شده است . از این دیدگاه H.P. عبارت است از :
فرآیند قادر سازی مردم به منظور كنترل و بهبود سلامتی خود .
و به پنج مفهوم ( Concept ) مختلف H.P. تأكید می نماید از طریق :
سیاستهای بهداشت عمومی health public policy
مشاركت جامعه community participation
توسعه مهارتهای فردی personal skills development
re-oriented health services and the creation of supportive environment .
هدایت مجدد خدمات بهداشتی و ایجاد محیط حمایت كننده

عده ای بر این عقیده اند كه این تعریف قلمرو فعالیت H.P. را گسترده كرده و هدف آنرا نشان می دهد . به هر حال این موضوع ممكن است توسط ادارات ، سازمانها و یا سیاستمداران كه سیاستهای H.P. را در كشور پایه ریزی می نمایند ، كاملاً نادیده انگاشته شود . البته از آنجا كه این تعریف قدرت كنترل سلامتی را از سازمانها به مردم منتقل می نماید ، سیاسمتداران نمی توانند آن را به طور كامل طرد نمایند . لیكن از طریق سهل انگاری و نادیده انگاشتن آن می توانند در برابر آن مقاومت نمایند .

از طرف دیگر این تعریف تا حدودی دارای ایهام نیز می باشد كه در ارتباط با ایهام تعریف سلامت می باشد همچنین H.p. یكی از اولین اقدامات مهم در مداخله دادن نظامهای مختلف ( interdisciplinery همراه با public health ) در سلامتی است و به نظر می رسد كه بطور اساسی از غلبه medicine رها شده است ، در حالیكه medicine سهم خود را در H.P.. دارد ، اما انگیزه اصـلی آن medicine یا medical model نیست .

با توجه به مطالب فوق می توان گفت كه كاركنان زیادی هدف H.P.. هستند و می توان آن را بطور كاربردی تركیبی از آموزش ، برنامه های سازمانی ، اقتصادی و حمایت محیطی به منظور اقدامات منجر شونده به سلامتی در نظر گرفت .
لغت H.P.. ممكن است به جای پیشگیری از بیماری disease prevention ، نگهداری سلامت Health Maintenance و آموزش Health education بكار رود، اما Bruker معتقد است كه H.P.. مترادف این كلمات نیست . همچنین H.P.. را نمی توان به اقدامات اختصاصی مراقبتی سلامتی Health care اطلاق نمود بلكه حركتی است به سمت حالت مثبت سلامتی و رفاه . در این زمینه به عنوان مثال می توان گفت كه پیشگیری از بیماری روی فرآیند اختصاصی بیماری تأكید دارد در حالیكه H.P.. با موضوع سلامت health درگیر می باشد .
تعاریف دیگر H.P.. در زیر آمده است :

ـH.P.. عبارت است از علم و هنر كمك به مردم برای تغییر شیوه زندگی ( life style ) خود به منظور حركت به سمت حالت مطبوب سلامتی ( optimal health ). یعنی تعادل سلامت جسمی ، روانی ، اجتماعی ، معنوی و عقلانی ) بدین معنی كه تركیبی از كوششها به منظور افزایش آگاهی ، تغییر رفتار و ایجاد محیطهایی كه حمایت كننده رفتار بهداشتی مناسب ( good health practice ) می باشد ، می تواند تغییر شیوه زندگی را تسهیل نماید .

– ( National center for health fitness ) NCHF روی تمایز مشخص میان پیشگیری از بیماری و H.P.. تأكید می نماید . پیشگیری از بیماری بر محافظت توده مردم از عواقب و رفتارهای مضر تهدید كننده سلامتی تأكید دارد ( مثل واكسیناسیون) ، اما H.P.. شامل ایجاد عادات و رفتارهایی در زندگی است كه موجب بقاء افزایش رفاه و سلامتی افراد در جوامع می گردند . هدف نهایی H.P.. رساندن سلامتی به حد مطلوب آن است كه این امر نیازمند مسئولیت فردی می باشد در حالیكه خدمات پیشگیری كننده می تواند از طریق كاركنان بهداشتی تأمین گردد .

– Michael O’Donnel سردسیر Amrican journal of health promotion بیان می دارد H.P.. عبارتست از تركیب آموزش بهداشت و مداخلات سازمانی ، سیاسی ، اقتصادی به منظور تسهیل تغییرات رفتاری و محیطی كه منجر به سلامتی می گردند . این تعریف بر طبیعت چند نظامنامه ای ( interdiscipliary ) ارتقاء سلامت تأكید می كند . در واقع هرفعالیت یا هر شرایطی كه در زندگی منجر به سلامتی می شوند جزیی از دامنه وسیع H.P.. می باشد مثال : سلامت معنوی ـ شغل ـ سلامت اجتماعی ـ یادگیری نحوه مقابله با استرس ( stress management ) ـ تغذیه مراقبتهای دوران بارداری ( prenatal eare ) ـ بهداشت مشاغل ( work sarety ) ـ بهداشت محیط ـ ورزش و سلامتی جسمی و ….

Empowerment and impowerment
یكی از عبارات كلیدی در تعریف H.P.. ، عبارت قادر سازی یا empowerment می‌باشد . مشاهده شده است كه این عبارت اغلب بطور نامناسب برای توجیه هر تعامل
( interaction ) میان مراقبت بهداشتی ( caregiver ) و مراجع ( client ) بكار می رود . پیشنهاد می شود كه به منظور جلوگیری از این شكل از اشكال مختلف كلمه اعمال قدرت powering در تعاملات استفاده گردد ، بدین معنی كه impowerment به اعمال قدرت توسط شخص قدرتمند

روی بیمار یا مراجع اطلاق می گردد . در حالیكه empowerment یعنی ایجاد اعتماد به نفس ( self – esteem ) در فرد بگونه ای كه وی احساس نماید بر بعضی از جنبه های زندگی خود بدون اتكاء به مقام بالاتر كنترل دارد ، كه این مفهوم در مدل ارتقاء سلامتی lalonde و WHO / HFA / 2000 به عنوان مفهومی مهم بكار رفته است . بطوریكه WHO بیان می دارد كه فرآیند ارتقای بهداشت فقط تغییرات سیاسی نیست بلكه باید افراد را قادر ساخت كه سلامتی خود را كنترل نماید و آنها را تجهیز نمود تا به رفاه دست یابند .
تعاریف كاربردی ( proposed working ) از ارتقاء سلامتی
1- as a patient – centered communication and interaction by which the general practitioner .

– ارتباط و تعامل مراجع مدار توسط مراقبین
2-aims to enabling or empowering the patient .
– برای قادر سازی یا قدرتمند سازی بیمار / مراجع
3-to better control and improve his/her health .
– كنترل و بهبود بیشتر سلامتی فرد
دیدگاههای موجود در Health promotion

دیدگاههای مختلف مطرح شده در H.P.. را می توان در دو دیدگاه كلی خلاصه نمود :
1- Individual / behavioural approaches .
2- The Socio / ecological approach .
از آنجا كه اغلب بیمارهایی كه امروزه جمعیت غرب را تحت تأثیر قرار می دهند ، اساساً قابل پیشگیری هستند ، موجب شده است كه عده ای به این معتقد باشند كه سلامتی در دسته ای هر شخص است ، بدین معنی كه فرد می تواند رفتارهای ارتقاء دهنده سلامتی را انتخاب و یا رفتارهای غیر بهداشتی را انتخاب نماید . از این دیدگاه H.P.. بسیار ساده بوده

، اغلب شامل دیدگاه آموزشی به منظور اطلاع رسانی به مردم در جهت آگاهی از اثرات رفتارهای بخصوص مانند سیگار كشیدن ، ورزش نكردن و مصرف الكل می باشد . بر اساس این تئوری از آنجا كه مردم مشكلات را می فهمند ، بنابراین رفتارشان را تغییر خواهند داد . این تئوری بر این نظریه استوار است كه دانش ( knowledge) ، نگرش ( attitude ) و رفتار ( behaviour practic

e ) در امتداد یكدیگر می باشند ، بدین معنی كه افزایش و تغییر آگاهی منجر به تغییر نگرش و نهایتاً تغییر رفتار فرد خواهد گردید . امروزه اكثر تئوریسین های H.P.. این ارتباط را به عنوان ساده ترین نوع و نظریه ای خام در نظر گرفته اند ، البته نباید از نظر دور داشت كه به منظور موفقیت در عملكرد آگاهی از K.A.P. ( knowledge – attitude – practice ) جمعیت هدف ، عنصر بسیاری اساسی است . به هر حال حتی اگر این مدل ساده رفتاری مورد قبول هم باشد و باز بسیار پیچیده تر از آن است كه بگوییم تغییر آگاهی افراد نهایتاً منجر به تغییر رفتار خواهد گردید .

The sociolecological approaeh
Health یك فرآیند دینامیك و مفهومی است كه از تعامل میان افراد و گروهها با محیط اطرافشان حاصل می گردد . از آنجا كه بسیاری از فاكتورها در سلامتی ( health ) دخیل هستند ، نیاز به دیدگاهی گردید تا میان این فاكتورها و سلامتی و بیماری ارتباط برقرار نماید و بدین ترتیب دیدگاه socio –ecologic پدید آمد كه اساس آن ارتباط ـ كلاسیك محیط ـ میزبان ـ عامل بیماریزا ( agent – host – environment ) می باشد ، اما تأكید خود را از روی agent برداشته ، ارتباط متقابل سه فاكتور را مد نظر قرار می دهد . در حقیقت این دیدگاه تركیبی از نظامنامه های مختلف و نمونه ای واحد وسیع از فاكتورهای مختلف روی سلامتی می باشد . به عبارت دیگر این دیدگاه میان فاكتورهای تعیین كننده اقتصادی ـ اجتماعی ـ فرهنگی ـ سیاسی ـ محیطی ـ سازماندهی ـ روانشناختی و بیولوژیكی سلامت و بیماری ارتباط برقرار می نماید .

امروزه تحقیقات نشان داده اند كه در ایجاد یك بیماری تنها یك عامل منحصر به فرد دخیل نمی باشد و به گونه ای حتی شرایط بد زندگی، سلامتی افراد را به مخاطره می‌افكنند . به عنوان مثال مشخص شده كه شرایط بد زندگی در ایجاد سرماخوردگی (پسرها ( زخم = ulcer ) ، آرتریت ( التهاب مفاصل = artritis ) افزایش فشار خون دخیل می باشند . همچنین مطرح شده است كه مواردی از قبیل دولت ـ مقامات بهداشتی ـ مقامات محلی ـ سازمانهای داوطلب و ….. در افزایش سلامتی مؤثرند به عنوان مثال اگر استرس با عنوان یك فاكتور دخیل در بیماری قلبی در نظر گرفته شود، به منظور كاهش بیماریهای قلبی در جامعه نیاز است تا اقدامات ساختاری سیاسی و اساسی در جامعه صورت گیرد تا موقعیت های استرس زا در جامعه كمتر گردد كه از این اقدامات می توان تغییراتی در فعالیتهای شغلی ، انتظارات افراد در خانواده ها و حمایت اجتماعی از افراد نام برد .

دانشمندان زیادی از جمله ( 1977 ) Rotter ( 1954 ) , Bandura مطرح نموده اند كه رفتارهای افراد در خلاء ( vaccum ) روی نمی دهند بلكه انگیزه رفتارها شامل محتوای از عقاید فردی و ارزشهای نشأت گرفته از تجربیات و انتظارات آنان در زندگی و جامعه اشان و میزان دسترسی آنها به فرآیندهای جایگزین ( alternatives ) می باشد . بنابراین H.P.. به منظور موفقیت می بایست هم فرد و هم جامعه را در نظر بگیرد و هدف آن باید تغییر شرایط نامطلوب اجتماعی به شرایط مطلوب و ایجاد اعتماد به نفس

( self – esteem ) و قدرت عمل در افراد به عنوان عوامل تغییر و نیز سیاستگزاری در جهت رشد سلامتی باشد .

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید